สนทนาสัปตสนธิ: สังคมที่เราอยู่เปิดรับตัวตนและเพศวิถีของ LGBTQ แค่ไหน ?

ความหลากหลายในตัวมนุษย์เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นมานานช้านาน และจะสวยงามที่สุดเมื่อมันได้อยู่ในสภาวะที่เป็นอิสระ
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
pod_0038

มูลนิธิหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหนคร ผู้ส่งเสริมการสร้างงานศิลปวัฒนธรรมมายาวนานกว่า 10 ปี ร่วมกับ มูลนิธิซันไพรด์ ผู้ส่งเสริมเรื่องราวของกลุ่มความหลากหลายทางเพศสภาพ (LGBTQ) จากไต้หวัน จัดนิทรรศการ “สนทนาสัปตสนธิ 2 – ไตร่ถาม: ความหลากหลายในอุษาคเนย์” (Spectrosynthesis II – Exposure of Tolerance: LGBTQ in Southeast Asia) เพื่อสร้างบทสนทนาเรื่องความหลากหลายทางเพศสภาพ ผนึกความแข็งแกร่ง และเพิ่มความเสมอภาคแก่กลุ่ม LGBTQ ทั่วโลก ด้วยความหวังว่าจะสามารถผลักดันให้เกิดการสร้างความเข้าใจและการยอมรับความแตกต่างในสังคมไทยและในภาคพื้นเอเชียอาคเนย์ ผ่านผลงานกว่า 130 ชิ้น ของศิลปินทั้ง 58 ท่าน จาก 15 ประเทศ ซึ่งจัดแสดงอยู่ ณ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่วันที่ 23 พฤศจิกายน 2562 – 1 มีนาคม 2563 นี้ ซึ่งนับเป็นแหล่งรวมศิลปะร่วมสมัยที่ใหญ่ที่สุด 

Sunil Gupta: The New Pre-Raphaelites #5
Collection of Sunpride Foundation

สนทนาสัปตสนธิ

คำว่า “สัปต” นั้นมีความหมายว่า เจ็ด และคำว่า “สนธิ” มีความหมายว่า เชื่อม ทั้งสองคำที่ดูจะไม่ใช่คำที่ใช้กันโดยทั่วไปนี้มีที่มาจากภาษาบาหลี – สันสกฤต ความหมายของ เจ็ด ในที่นี้จึงเป็นสัญลักษณ์ที่สื่อถึงสีสันที่แตกต่างกันทั้งเจ็ดสีของสายรุ้ง และเชื่อมโยงเข้ากับความหลากหลายทางเพศ ดังนั้น ในบริบทของนิทรรศการจึงทำให้ สนทนาสัปตสนธิ เป็นการพูดคุยแลกเปลี่ยนในเรื่องความหลากหลายทางเพศ และเชื่อมโยงให้เข้าใจซึ่งกันและกัน

ผู้เข้าชมนิทรรศการจะได้ชมผลงานศิลปะร่วมสมัยจากศิลปินทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงศิลปินเชื้อสายจีนและอินเดีย ซึ่งเป็นสองวัฒนธรรมที่มีอิทธิพลอย่างยิ่งต่อภูมิภาคนี้ และได้เห็นว่าเส้นแบ่งต่าง ๆ กําลังเปลี่ยนไป กรอบเกณฑ์ต่าง ๆ กําลังเปิดกว้างมากขึ้น แสดงให้เห็นบริบททางสังคมที่ยอมรับความหลากหลายทางเพศ และคนก็กําลังตั้งคําถามกับค่านิยมและบรรทัดฐานต่าง ๆ ทางสังคม 

ตัวตนและความหลากหลายทางเพศ

ประเด็นสำคัญในการจัดนิทรรศการนี้ คือคำถามที่ว่าสังคมที่เราอยู่ได้เปิดรับตัวตนและเพศวิถีของ LGBTQ แค่ไหนและอย่างไร ? และมีศักยภาพในการไปต่อมากแค่ไหน? คำถามนี้จะช่วยให้ตั้งต้นในการอภิปรายถึงจุดร่วมและข้อแตกต่างของเงื่อนไขเหล่านั้นได้ชัดเจนขึ้น 

Michael Shaowanasai: Portrait of Man in Habit #1, 2003
Collection of Sunpride Foundation

ตัวอย่างหนึ่งที่พิจารณาให้เห็นถึงสิ่งที่เกิดขึ้นในสังคมและมีผลต่อกลุ่ม LGBTQ คือในแง่คติคำสอนทางพระพุทธศาสนาที่ใช้เรื่อง “กรรม” ในการอธิบายการเกิดของกะเทยว่า เป็นผลกรรมชั่วจากความสำส่อนในชาติก่อน ในขณะที่ศาสนาอิสลามและคริสต์ เชื่อว่าเป็นวาทกรรมเรื่อง “บาป” และต้องได้รับการลงโทษจากพระเจ้า 

Jef Carnay: Tambien Una Familia : Mater
Collection of Sunpride Foundation

เมื่อเข้าสู่ยุคสมัยใหม่ ศาสนิกชนในบางประเทศยอมเปลี่ยนมุมมองและเลือกที่จะโอบอุ้มกลุ่ม LGBTQ มากกว่าการผลักออกไปจากบริบททางศาสนา โดยใช้ “ความรัก” เป็นพลังเพื่อเปิดใจรับความหลากหลายทางเพศของแต่ละคน แต่ก็ยังมีประเทศที่ใช้ระบบรัฐศาสนาในการลงโทษกลุ่ม LGBTQ อยู่เช่นกัน 

Khairullah Rahim: One Sweet Day
Collection of Sunpride Foundation

ทางด้านสังคม บทบาททางเพศได้เปลี่ยนไปตามยุคสมัยใหม่ที่ผู้ชายไม่จำเป็นต้องเป็นช้างเท้าหน้า และผู้หญิงไม่จำเป็นต้องเป็นช้างเท้าหลัง เพศสภาพที่หลากหลายทำให้สังคมหยุดสร้างคู่ตรงข้ามของหญิง – ชาย สังคมเริ่มรับรู้การทำหน้าที่ของพ่อและแม่ในเวลาเดียวกัน ความหมายของครอบครัวจึงเปลี่ยนไป ทำให้ลักษณะโครงสร้างของสถาบันครอบครัวถูกนิยามใหม่ 

Piriya Krairiksh: Portrait
Collection of Sunpride Foundation

ในแง่แรงงานระบบทุนนิยม อาจมองว่ากลุ่ม LGBTQ ไปหยุดโครงสร้างครอบครัวที่ควรจะเป็น รวมถึงกระบวนการผลิตแรงงาน แต่ความเป็นจริงแล้ว ปัจจุบัน สังคมกลายเป็นสังคมอุตสาหกรรมมากขึ้น ระบบทุนนิยมกลับสอดรับกับความสัมพันธ์หลากหลายเพศของแรงงานเสียมากกว่า ตัวอย่างเช่น แรงงานอุตสาหกรรมภาคตะวันออกของไทยเปิดรับให้ “เพศที่สาม” เข้าสู่การเป็นสาวโรงงานได้มากขึ้น เนื่องจากความเป็นเพศในบริบทของการทำงานโรงงานได้ถูกตีความใหม่ว่า “แข็งแรงแบบผู้ชาย แต่ละเอียดเหมือนผู้หญิง” ขณะที่นิคมอุตสาหกรรมโรงงานภาคเหนือก็ยอมรับและเปิดกว้างให้กับสาวโรงงานที่มีอัตลักษณ์ทางเพศแบบ “ทอมบอย” และมีความสัมพันธ์แบบทอม – ดี้ เพราะสามารถทำให้โรงงานมีแรงงานในกระบวนการผลิตอย่างต่อเนื่อง แรงงานไม่ต้องลาคลอด และปัญหาครอบครัวต่าง ๆ ของแรงงานที่ส่งผลกระทบต่อการทำงานลดลง ฉะนั้น การรับแรงงาน LGBTQ จึงเป็นตัวเลือกหนึ่งที่น่าสนใจและไม่ควรถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามต่อระบบการผลิต

Sudaporn TEJA: Juliet & Romeo
Collection of Sunpride Foundation

เมื่อพิจารณาถึงสิทธิตามกฎหมายของ LGBTQ ในไทย สิทธิการใช้ชีวิตร่วมกันเป็นครอบครัวยังเป็นสิ่งที่เข้าไม่ถึงกลุ่ม LGBTQ เนื่องจากยังขาดทางเลือก กล่าวคือคู่รักชาย – หญิง มีทางเลือกว่าอยากใช้ชีวิตแบบ “จดทะเบียนสมรส” หรือ “ไม่จดทะเบียนสมรส” ในขณะที่คู่รักเพศเดียวกันยังไม่มีโอกาสเลือก ทำให้คนรักเพศเดียวกันขาดสิทธิหลายอย่างที่พึงมีในฐานะครอบครัวเดียวกัน แต่เรื่องนี้ก็อาจสร้างคำถามในใจหลายคนว่า คู่รักจำนวนไม่น้อยพึงใจใช้ชีวิตอยู่ด้วยกันโดยไม่ต้องจดทะเบียนสมรส แล้วมีความจำเป็นเพียงใดที่จะต้องมีกฎหมายกำหนดเกี่ยวกับเรื่องการจดทะเบียน ทั้งที่การจดทะเบียนคู่ชีวิตเป็นทางออกหนึ่งในตอนนี้เพื่อใช้เป็นหลักฐานแสดงตัวสำหรับทำกิจธุระต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องได้

อีกหนึ่งตัวอย่างที่สะท้อนถึงความเข้าใจไม่ถูกต้องต่อกลุ่ม LGBTQ คือกรณีการบริจาคเลือด เนื่องจากชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย มักถูกมองว่าเป็นกลุ่มบุคคลที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HIV ทำให้คนกลุ่ม LGBTQ ไม่สามารถบริจาคเลือดได้ ทั้งที่สาเหตุของการแพร่เชื้อมาจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ไม่ได้เกี่ยวกับว่าบุคคลนั้นมีเพศสัมพันธ์กับเพศเดียวกันหรือต่างเพศ

Ren Hang: Untitled
Collection of Sunpride Foundation

สถานการณ์ของ LGBTQ ในไทย

กระแสการเรียกร้องของกลุ่ม LGBTQ ยังคงอยู่ในช่วงต่อรองกับสังคมและสถาบันต่าง ๆ ที่ยังคงไม่ให้ความน่าเชื่อถือต่อบทบาทของกลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศ การออกมาโต้เถียงและโต้แย้งกันต่อประเด็นต่าง ๆ ในสังคมนี้เองที่เป็นตัวสะท้อนถึงความเท่าเทียมอย่างหนึ่ง และการเห็นต่างก็จะทำให้กลุ่ม LGBTQ ได้ทบทวนสำรวจตัวเองและความแตกต่างหลากหลายด้วยเช่นกัน ซึ่งการอดทนอยู่กับความแตกต่างจะช่วยฝึกหัดให้คนยอมรับความเห็นต่างได้ทีละน้อย และช่วยให้คนเข้าใจเรื่องเพศสภาพมากขึ้น และการขับเคลื่อนเรื่องความหลากหลายทางเพศจำเป็นต้องดำเนินไปพร้อม ๆ กับการเรียกร้องสิทธิต่าง ๆ ของพลเมือง และการทำความเข้าใจที่ถูกต้องต่อเพศสภาพที่หลากหลายก็ยังคงต้องใช้เวลาเพิ่มมากขึ้นจนกว่าจะไปถึงเป้าหมาย 

More to explore

โรงแรมมณเฑียร สุรวงศ์ กรุงเทพฯ เปิดตัวทีมบริหารใหม่ มุ่งขับเคลื่อนโรงแรมไปข้างหน้าด้วยแนวคิด Revival of The Original

จับคู่ผู้บริหารชั่วโมงบินสูง 30 ปี กับผู้จัดการหนุ่มที่รู้จริงเรื่องตลาดคนรุ่นใหม่ ผนึกกำลังสื่อเอกลักษณ์ความเป็น ‘มณเฑียร’ ถึงชาวไทยและชาวโลก

Kooper Logo

Subscribe To Our Newsletter

Get notified about new articles